... het is begin september 1976, dinsdagavond de zevende om acht uur 's-avonds, als veertien genodigden zich op de Prinsesselaan 15 te Ermelo melden. Op dit adres woont A.R. van der Graaf, de gastheer die zich, naast interesse voor filatelie, ook verdiept in lokaal historische zaken getuige een grote verzameling ansichten. Alhoewel de opmaat tot de uitnodiging in zijn vriendenkring - waarvan nu niemand meer onder ons is - is besproken moeten we het voor de feiten doen met de inhoud van de brief voor het beleggen van deze samenkomst die drie weken er voor is verstuurd.

Brief van van der GraafMet deze brief onder ogen en de wetenschap dat in 2018 de Vereniging haar 40 jarig jubileum viert voel ik de drang om meer te willen weten over de periode die tot de oprichting leidde.  

Van de genodigden is, voor zover mij nu bekend, alleen Hans van Dijk nog onder ons. We danken dit aan het feit dat hij als enige “jongeling van 25 jaar” deel mocht uitmaken van het gezelschap dat verder uit louter heren van rond en voorbij de vijftig bestond.

Na enkele mailwisselingen waarin ik de reden van mijn zoektocht uiteen zette bezoek ik hem om zijn lezing van deze periode op te mogen tekenen. Bewust van het feit dat veertig jaar van invloed kan zijn op de herinneringen geeft hij dan ook zelf aan: “Het is wel mijn lezing”.

Hans interesse voor het verleden ontstond, in tegenstelling tot dat van de gemiddelde beginner op dit gebied, al op negen jarige leeftijd, begin zestiger jaren. Toen op een later tijdstip zijn oudere zus bij tandarts Van der Graaf in dienst trad ontstonden er in de loop der jaren natuurlijk over en weer contacten tussen beide families. Uiteindelijk vonden Hans en Van der Graaf zich in de gemeenschappelijke passie voor historische zaken in het algemeen en voor die van Ermelo in bijzonder. Het “In Memoriam” dat Hans na het overlijden van Van der Graaf schreef geeft een goed beeld van hun verstandhouding (Erf van Ermel nr 45).

Nooit met de gedachte spelend en niet tot de initiatiefnemers behorend was het voor Hans een verrassing om een van de genodigden te zijn op die zevende september.

Of het in de gedachten van Van der Graaf nu ging om te komen tot een bescheiden opzet om gelijkgestemden met enige regelmaat te laten samenkomen en hun ervaringen met elkaar te delen of dat het zou moeten komen tot de oprichting van een vereniging is niet geheel duidelijk geworden. Het feit dat als gast onder meer de directeur van de Stichting Contact van Gelderse Oudheidkundige Verenigingen en –Musea, de heer Kruijswijk-Jansen, aanwezig was geeft aanleiding te vermoeden dat het tweede het geval kan zijn geweest. Mocht het zo ver komen dan was het thema van het praatje: ”Problemen bij het oprichten van een oudheidkundige vereniging” dat hij zou houden zeker van belang.

Naast Hans van Dijk waren de andere deelnemers de heren:

E.J Feenstra, militair officier (bd?) met interesse voor archeologie die bij de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) als gewaardeerd amateur archeoloog bekend stond.

Ds. A. de Groot, met emiraat en als geestelijk verzorger verbonden geweest aan de stichting Veldwijk. Hij was in hoge mate geïnteresseerd in de geschiedenis van Veldwijk en het werk van ds. Witteveen.

M. Hilckmann die deze avond in zijn functie van directeur van het Veluws Museum te Harderwijk een adviserende rol werd toebedeeld.

F. (Frits) Leene die als middenstander vele functies in het lokaal maatschappelijke verkeer bekleedde en zodoende goede contacten zou kunnen leggen. Ook was hij actief betrokken bij de meningsvorming over de splitsing van de oude gemeente in die van het huidige Ermelo en Nunspeet.

W. Paalberends, militair onderofficier die zich in een later stadium meer en meer als “persoonlijke assistent” van Van der Graaf ontpopte.

F. Riem uit Hoevelaken waaraan geen bijzondere herinnering bestaat anders dan dat hij als gast aanwezig was.

A. van Sprang, oud onderwijzer. Hij bleek, net als de heer Feenstra, een verwoed amateur archeoloog met eenzelfde status als Feenstra bij de ROB. Deelden zij beiden de passie voor archeologie dan gold dat niet voor beider karakters.

Namens de gemeente Ermelo was L. (Lammie) den Besten aanwezig. Een opgeleid onderwijzer die, bij aanvang van zijn carrière, bij gebrek aan werk als volontair bij de gemeente Ermelo werd geplaatst waar hij uiteindelijk de functie van gemeentesecretaris bekleedde getuige dit artikel in Schilders Nieuwsblad van 26 februari 1976.

P. Visser, MULO leraar en actief publicist voor o.m. het Veluws Nieuwsblad (nu de Stentor). Een van de onderwerpen waar hij over schreef was de Oude Kerk. Met name over de restauratie er van werd door hem bericht.

G. Wentzel die vanuit Doornspijk via Nunspeet uiteindelijk naar Ermelo kwam. Hij was auteur van enkele boeken over de Noord Veluwe en de oorlogsjaren in dat gebied.

De rij werd gesloten door Mr. Dr. G. Westerink, oud-gemeentesecretaris van Elburg en auteur van enkele boeken over Doornspijk en Elburg (dissertatie). Vanuit zijn rechtshistorische belangstelling had hij zich verdiept in de geschiedenis van molen “de Koe”.

Enigszins onder de indruk van het “voorname” gezelschap waarin hij verkeerde heeft Hans deze avond in gepaste bescheidenheid bijgewoond. Het resultaat van de bijeenkomst was positief en gaf voldoende aanleiding om een eerste vergadering uit te schrijven. Die vergadering zou uitsluitsel moeten geven over de mate van belangstelling die er op dit punt zou bestaan. Aangekondigd onder de kop "Oudheidkundige vereniging in Ermelo" werd deze vergadering op donderdagavond 18 november 1976 belegd.

IMG 0001 In "de Hoeve", naast de Oude Kerk, was een expositie van archeologische vondsten en oude ansichten ingericht en middels enkele inleidingen werd het voornemen tot het oprichten van een vereniging belicht en de belangstelling daarvoor gepeild. IMG 0001De opkomst voor de avond en de belangstelling was voor de initiatiefnemers voldoende om hun inspanningen voort te zetten. Een en ander is terug te lezen in het verslag van deze avond.

Met goedkeuring van de vergadering werd het eerste bestuur gevormd door A.R. van der Graaf  (voorzitter), A. de Groot (secretaris) en F.A. Roest (penningmeester).

Onder het motto: "Actie ontplooien", werden in een frequentie van eens per zes weken lezingen georganiseerd.

Een volgende harde aanwijzing vormt het jaarverslag over 1978. Voor de eerste maal vindt dan een wisseling van een bestuurslid plaats. Hans van Dijk neemt de functie van secretaris over van ds. de Groot.

Uit dit verslag kan verder worden opgemaakt dat de vereniging in dat jaar groeide van 55 naar 64 leden. Met de vastlegging van de Statuten van de vereniging op 16 februari 1978 en de inschrijving bij de Kamer van Koophandel wordt een nieuwe mijlpaal bereikt.

Hier zijn we op het uitgangspunt, 16 februari 1978, gekomen waarop de vereniging haar - nu 40 jarig - jubileum baseert. Daar was, zoals uit het voorgaande blijkt, wel al twee jaar pionierswerk aan vooraf gegaan. Na 40 jaar wel iets om óók even bij stil te staan.

De informatie over het verdere reilen en zeilen binnen de vereniging is voor u terug te lezen via de laatste loot aan de Beeldbankenboom, de Beeldbank Documenten. Daar staan, als eerste, de jaarverslagen van 1978 tot heden in de vorm van doorzoekbare bestanden. De documenten die in dit artikel worden getoond en nog andere die door Hans van Dijk werden aangereikt zullen ook daar te zien zijn. Een bezoekje aan genoemde beeldbank raad ik u dan ook van harte aan.

 

Ton van Steenoven

 

 

Hieronder nog een verzameling oude krantenknipsels passend in de context van het bovenstaande verslag.

Afscheid den BestenSchilders Nbl. 1976 11 11 OudhSchilders Nbl. 1977 02 14 Oudh. Ver. verbeterdSchilders Nbl. 1977 11 21 Oudh. Ver. verbeterdSchilders Nbl. 1977 11 24 pand stationsstraat 36 38Schilders Nbl. 1978 02 16 vergadering Schilders Nbl. 1980 05 14 Sint Jansdal Schilders Nbl. 1980 07 29 vergaderingSchilders Nbl. 1980 11 17 oudheidkamer bekijkenSchilders Nbl. 1986 05 22 lezing kelnarij puttenSchilders Nbl. 1992 09 10 eerste OMESchilders Nbl. 1996 03 11 OVE op Radio 121Schilders Nbl. 2001 06 18 ledental uitbreidenVeluws Nieuwsblad 1969 06 19 oude kerk restauratie